McDonald có giết chết cơ hội đồ ăn nhanh Việt?

Sau sự đổ bộ của KFC, Burger King,Jollibee, Pizza Hut, Lotteria, Subway… McDonald tiến vào rầm rập như một chú voi có làm thị trường đồ ăn nhanh Việt hết cơ hội. Cùng điểm qua các gương mặt nội thì mới chỉ có Wrap and Roll, VietMac.

1-Giấc mơ Bảo Hoàng có là ác mộng của các thương hiệu Việt
Đưa McDonald vào Việt Nam là tâm nguyện ấp ủ bấy lâu của ông Nguyễn Bảo Hoàng, chắc không còn xa lạ gì với cộng đồng khởi nghiệp. Với vốn khủng và lợi thế truyền thông và kinh nghiệm kinh doanh nhượng quyền lâu năm của McDonald, một lần nữa cơ hội cho việc giành lấy thị trường nội địa ngày càng bé lại. Các thương hiệu đồ ăn nhanh ngoại đều có tham vọng tăng số cửa hàng nhượng quyền lên gần 100 cửa hàng trên toàn quốc. Tuy nhiên với tốc độ tăng trưởng như hiện tại thì đó vẫn chỉ là con số mơ ước trongtương lai chưa định rõ khi thị trường đồ ăn nhanh tăng trưởng khoảng 15% như hiện nay. Với thị trường khoảng 1 tỷ USD trong vòng 5 năm nữa, hơn 10 thương hiệu cạnh tranh thì thường hiệu nào chiếm trên 30% được coi là thắng lợi lớn tương đương với 100 cửa hàng trên toàn quốc, mỗi cửa hàng có doanh thu khoảng 5 tỷ/tháng.

McDonald và sự trở lại thị trường Đông Nam Á

Sau 34 năm, thương hiệu đồ ăn nhanh của Mỹ này đã rất phổ biến ở Đông Nam Á với khoảng 400 cửa hàng ở Philippines, khoảng 260 cửa hàng ở Malaysia, khoảng 195 cửa hàng ở Thái Lan, khoảng 150 cửa hàng ở Indonesia…nhưng ở Việt Nam mới là cửa hàng đầu tiên.

2-Thói quen của người Việt đang dần thay đổi
Thói quen ăn uống đã thay đổi rõ rệt và dân dần trở thành xu hướng chung như các nước trong khu vực. Nếu như trước đây bạn thường các cửa hàng chân gà nướng và thực chất là một bán ven đường, khá bẩn thỉu, rác sau khi ăn xong được đổ ngay xuống chân, cạnh cống rãnh , người ăn vẫn xì xụp ngon lành thì nay giới trẻ không còn tụ tập đông ở những nơi như vậy nữa. Yếu tố ăn toàn vệ sinh thực phẩm được đặt lên hàng đầu. Bạn sẽ không thể rủ một cô gái mới quen vào một cửa hàng mất vệ sinh ven đường trong khi có vô số lựa chọn sang , sạch (chưa chắc là ngon hơn) ở quanh đó. Khi mà đi đâu bạn cũng bắt gặp cáccửa hàng như vậy: siêu thị ở Vincom, Royalcity, trung tâm chiếu phim quốc gia, CGV, các tòa nhà cao ốc văn phòng và chung cư cao cấp, các tuyến phố lớn trong thành phố và cả các siêu thị ở các tỉnh thành gần trung tâm thành phố.

Đồ ăn nhanh ngoại và nội hấp dẫn giới trẻ

Thập diện mai phục như vậy thì các cửa hàng vốn đông đúc trước đây như các quán sườn nướng vỉa hè, quán lẩu nướng dưới chân cầu, quán chân gà nướng ở trong ngõ hẻm, các quán mì, phở với diện mạo nhếch nhác không được đầu tư về mặt thẩm mỹ và phong cách phục vụ sẽ dần hết đất sống.

3-Cơ hội vẫn còn

Mặc dù thói quen ăn uống thay đổi nhưng thực chất chỉ là thay đổi về nơi ăn và cách ăn chứ không thay đổikhẩu vị. Đây là một điểm mấu chốt để các ý tưởng kinh doanh về đồ ăn(nhanh và chậm) vẫn có thể phát triển trong tương lai. Chẳng hạn tôi có ghé một quán Wrap and Roll ở Sài Gòn thì thực khách đã phần là giới trẻ và có một số du khách nước ngoài. Monhf ăn của Wrap and Roll rất phong phú và không cạnh tranhtrực tiếp với những món ăn của KFC hay Loteria, nó được chế biến theo đặc trưng của rất nhiều vùng miền từ rán, hấp, nướng, món nước và món khô.

Ẩm thực ở Việt Nam rất đa dạng, một món ăn không thể thay thế nhu cầu ăn hàng ngày của thực khách, đặc biệt các món truyền thống khó có thể mất đi như món phở nước(ăn sáng để đi làm), mì xào, cơm rang, bánh mì kẹp pa te hay bún các loại. Các món ăn từ nước ngoài chế biến theo kiểu ăn nhanh khó có thể đa dạng do tính chất phải được chế biến nhanh trong thời gian tối đa cho phép, có khả năng mang đi, theo chuẩn công thức , nguồn nguyên liệu bị hạn chế.

Pizza rất được giới trẻ ưa chuộng

Với đồ ăn nhanh thói quen của người việt là ăn chơi chứ không phải ăn thường xuyên, do vậy các đối tượng thực khách phù hợp có thể là các cặp tình nhân đi chơi, xem phim, gia đình cuối tuần muốn đổi khẩu vị, một nhóm bạn học sinh tìm nơi hẹn gặp mặt cần không gian rộng gần trung tâm, nhân viên văn phòng ăn đổi món , các buổi gặp mặt bàn công chuyện không quá quan trọng đều có thể diễn ra tại các cửa hàng đồ ăn nhanh. Nhu cầu này khác với ở các nước phương tây khi nó alf món ăn khá thường xuyên củasinh viên, người đi làm hoặc bất cứ ai không có thời gian cho bữa sáng hoặc bữa trưa(buổi tối họ thường rảnh hơn nên ít khi dùng đồ ăn nhanh). Ở Việt Nam, đồ ăn nhanh lại được dùng vào bữa trưa và bữa tối khi họ có nhiều thời gian hơn buổi sáng phải cắp cặp đi làm vội, món ăn thường sẽ là xôi, bánh mỳ kiểu Việt, bún , phở, bánh cách lại, mì tôm(khá phổ biến). Các món ăn này đa phần tự chế biến và mua sẵn gần nhà hoặc trên đường đi làm.

Tuy nhiên cũng phải nói là xu hướng biến mất các món ăn nhanh hiểu Việt ở trên có thể diễn ra trongtương lai khi mà quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh hơn, các tòa coa ốc chiếm các chợ cóc, các tuyến phố cấm bán quà vặt, các cửa hàng bún , phở không có đủ thực khách để mở ra rộng rãi như hiện nay thì mô hình đồ ăn nhanh được công thức hóa và phục vụ theo kiểu mang đi sẽ dần hình thành. Điều này thấy rõ ở các tuyến phố đông người đã mọc lên các cửa hàng cháo đóng hộp, nấu nóng mang đi, cafe, nước mía mang đi, sinh tố các loại tự chọn mà đóng túi, cốc mang đi với cách bày biện khá bắt mắt thu hút khách hàng. Nếu các thương hiệu Việt không nhanh chóng khẳng định mình trong thời gian tới thì chính nhưng lợi thế mang tính địa phương sẽ bị giảm mất tính cạnh tranh, người dân phải sử dụng những món ăn đắt tiền hơn mà không tiện lợi. Đó chính là thị trường bỏ ngỏ cho doanh nghiệp nước ngoài sáng tạo hơn khi đưa các món ăn Việt Nam đã bản địa hóa vào thị trường với công thức truyền thông của phương tây.

Nếu xếp thành một chồng các loại đồ ăn nhanh thì bạn thấy phát ớn thế nào?

Trước đây có nhiều luồng tư tưởng lo ngại việc các thương hiệu ngoại lấn át , nhưng đó lại thực là điều cần thiết vào thời điểm này khi mà điều tất yếu phải xảy ra thì khi nó đến sớm, các doanh nghiệp sẽ ý thức được yếu tố cạnh tranh và làm động lực thức đẩy sáng tạo hơn. Người Việt Nam chỉ sáng tạo khi có sựcạnh tranh, còn không thì họ sẽ đợi chờ và không bị thúc ép nên không ai tạo ra thương hiệu riêng cả, duy nhất có Cơm kẹp thì đang kẹt vì khó mở rộng do sản phẩm này không ăn mãi được, chỉ ăn chơi chơi mà ăn thì không sang như các món khác, nên khó phát triển và nhượng quyền được. VietMac đã chọn nhầm nơi khi lạc lõng giữa phố đông người và trung tâm mua sắm, trong khi nếu VietMac đưa vào các khu công nghiệp hoặc đặt tại các trường đại học thì sẽ thành công hơn là những nơi dành cho dân sang chảnh như hiện nay. Mac donald sẽ phát triển tốt ở VN nhưng không thay thế được món ăn Việt, các nhà hàng nấu món theo kiểu Việt trang trọng lịch sự giá vừa phải sẽ vẫn là lựa chọn số 1 của Người Việt tuy nhiên người Việt vẫn muốn có thể nhiều lựa chọn và điều đó làm phong phú thị trường ẩm thực phố của VN , MacDonald phải thay đổi được văn hóa người Việt mới phát triển , thị trường họ nhắm tới là các khu văn phòng cao cấp các khu phố trung tâm và khu người nước ngoài. Dù ở nước ngoài Người VN vẫn phải ăn đồ việt và người nước ngoài ở VN vẫn phải vào siêu thị mua đồ fast food.
Sứ mệnh của McDonald là xây dựng văn hóa ăn nhanh tại VN điều mà giới trẻ đang coi là mốt, cũng giống như KFC đã làm tại VN.

Mak Nguyễn